EBC wykształcił się z Europejskiego Instytutu Walutowego, ta wcześniejsza instytucja nie posiadała jednak tak dużych kompetencji jak obecny bank centralny i pełniła głównie rolę ciała doradczego krajowych banków centralnych. Do głównych zadani EIW należało przygotowywanie wprowadzeń wspólnej waluty na obszarze krajów unii. Europejski Bank Centralny został założony w czerwcu roku 1998, był to moment kiedy w życie weszły nominacje poszczególnych członków rządu EBC. Rok później w kolejnych jedenastu państwach unijnych wprowadzone zostało euro jednak w formie bezgotówkowej i dodatkowo powstaje tak zwany euro system. Dwa lata później do strefy tej dołącza Grecja. Jak wspomniano przed chwilą na samym początku euro funkcjonowało w obrocie bezgotówkowym, w obiegu pozostały banknoty i monety reprezentujące dotychczasowe krajowe waluty, stały się one krajowymi odmianami euro. Euro jako waluta służyła przede wszystkim do rozliczeń w międzynarodowych transakcjach. Zastąpienie pieniędzy krajowych miało miejsce w pierwszych miesiącach dwutysięcznego roku, oczywiście zmiana taka nie odbyła się z dnia na dzień, wszystko to potrzebowało odpowiedniego okresu czasu. Od tego momentu pozycja Europejskiego Banku Centralnego stała się o wiele mocniejszą i z każdym rokiem posiada on kolejne przywileje i funkcje władcze, które zaczynają powodować, że powoli stawać będzie się monopolistom jeśli chodzi o banki centralne, które coraz bardziej są właśnie pod EBC podległe.